Ticaret Bakanı Ömer Bolat, kritik ham maddelerin artık sadece birer emtia olmadığını, stratejik varlıklar olduğunu ve enerji dönüşümü için vazgeçilmez olduğunu belirtti. Bolat, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütünün (OECD) Yükselen Piyasalar Forumu Serisi kapsamında düzenlenen OECD Kritik Mineraller Forumu'nun açılışının ardından, OECD tarafından her yıl yayımlanan Kritik Hammaddelere İlişkin İhracat Kısıtlamaları Envanteri'nin 2026 yılı tanıtım programına katıldı.
Programda konuşan Bolat, kritik ham maddelerin yarı iletkenlerden yenilenebilir enerji sistemlerine, savunma teknolojilerinden yüksek katma değerli sanayi üretimine kadar tüm değer zincirleri için güvenli erişime bağlı olduğunu vurguladı. Bu erişimin giderek daha belirsiz hale geldiğini ifade eden Bolat, OECD bulgularına göre kritik ham maddelere yönelik ihracat kısıtlamalarının 2009 yılından bu yana 5 kat arttığını söyledi. 2022 ile 2024 yılları arasında küresel kritik ham madde ticaretinin yaklaşık yüzde 16'sının ihracat kısıtlamalarından etkilendiğini, bazı minerallerde bu oranın daha da yüksek olduğunu belirtti. Kobalt ve manganez ihracatının yaklaşık yüzde 70'inin, grafit ihracatının neredeyse yarısının ve nadir toprak elementlerinin yüzde 45'inin etkilendiğini kaydetti.
Bakan Bolat, uygulanan önlemlerin türünde de değişim görüldüğünü, ihracat vergileri ve lisans zorunluluklarının yaygın araçlar olduğunu ancak daha kısıtlayıcı önlemlerin giderek arttığını söyledi. Bu kısıtlamaların küresel arzı daralttığını, fiyat oynaklığını artırdığını ve tedarik zinciri dayanıklılığını zayıflattığını dile getirdi. Türkiye'nin açık ve kurallara dayalı ticarete önem verdiğini belirten Bolat, kritik ham maddeler konusunda dengeli yaklaşımlara ihtiyaç duyulduğunu ifade etti. Türk ekonomisinin dış ticaret tarafından desteklendiğini ve mineraller ile kritik ham maddeler dâhil olmak üzere toplam mal ve hizmet ticaret hacminin 820 milyar dolar olduğunu söyledi.
OECD'nin uluslararası politikaları belirleme ve koordinasyonu sağlamada giderek artan bir role sahip olduğunu belirten Bolat, dünyanın yeşil ve dijital ekonomiye geçiş açısından kritik madenlere büyük ihtiyaç duyduğunu vurguladı. Son iki yılda ülkelerin kritik madenler ihracatında giderek daha fazla engel çıkardığını gördüklerini belirten Bolat, milli menfaatleri korurken komşu ülkelerin ekonomilerine zarar verecek uygulamalardan kaçınılması gerektiğini ve uluslararası işbirliğinin önemini vurguladı.
