İngiltere ve Galler'deki yardım kuruluşlarının, Filistin'deki yasa dışı İsrail yerleşimlerine fon aktardığı iddialarına ilişkin resmi bir soruşturma başlatıldı. Yardım Komisyonu, yasa dışı yerleşimlere aktarılan yardım fonlarının miktarını, bu harcamaların kuruluşların amaçlarına uygun olup olmadığını ve gerekli görülen düzenleyici önlemleri belirlemeyi hedefliyor.
Soruşturma, The Guardian gazetesinin konuyla ilgili yaptığı haberlerin ardından geldi. Gazete, geçen yıl iki İngiliz yardım kuruluşunun İsrail'in işgal ettiği topraklardaki Bnei Akiva Yeshiva lisesine yaklaşık 5.7 milyon sterlin transfer ettiğini ortaya çıkarmıştı. Haziran ayında ise The Guardian, İşçi Partisi Milletvekili Melanie Ward'ın düzenleyici kuruma yaptığı resmi şikayete ilişkin detayları yayımladı. Ward, İngiltere ve Galler'deki 32 yardım kuruluşunun uluslararası hukuka göre yasa dışı olan İsrail yerleşimlerine en az 28 milyon sterlin bağışta bulunduğunu belirtmişti. Soruşturmanın Ward'ın şikayetine doğrudan bir yanıt olduğu anlaşılıyor.
Başlangıçta adı açıklanmayan sekiz yardım kuruluşuna odaklanacak olan soruşturmayı duyuran Komisyon'un yüksek risk uyumluluğu asistan direktörü Stephen Roake, "Filistin'deki yasa dışı İsrail yerleşimlerinde faaliyet gösteren İngiliz yardım kuruluşları hakkında ciddi iddialar ortaya atıldı, bu nedenle ilk adımımız gerçekleri ortaya çıkarmak olacaktır. Bulgularımıza ve gördüğümüz kanıtlara dayanarak düzenleyici eylemin gerekip gerekmediğini ancak o zaman belirleyebiliriz." dedi. Roake, "Gerçekleri ortaya çıkarma çabamız, aynı zamanda yardım kuruluşları için düzenleyici rehberlik geliştirmemize de yardımcı olacak, bu da yardım kuruluşlarına olan kamu güvenini ve inancını sağlamaya katkı sağlayacaktır." diye ekledi.
Haziran ayında dönemin Dışişleri Bakanı Yvette Cooper, parlamentoda düzenleyici kurumdan konuyu araştırmasını istediğini belirterek milletvekillerine, "Yardım sistemleri yasa dışı yerleşimlere destek sağlamak için istismar ediliyor" ve "bazı kanıtlar kuralların çiğnendiğini gösteriyor" demişti. Cooper, "Yasa dışı yerleşimlere aktarılan İngiliz vergi muafiyetleri (gift aid) hakkında endişe duyduğunu" ifade etmişti. Cooper'a yanıt veren Ward, kendisinin ve 140 İşçi Partisi meslektaşının bir soruşturma yerine yasaklanmasını istediğini söyledi. Ward, Komisyon'un yerleşimlere yapılan bağışlar konusundan Temmuz ayında haberdar edildiğini ancak "şimdiye kadar hiçbir şey yapmadığını" belirtti.
Düzenleyici kurum, soruşturma altındaki sekiz yardım kuruluşunun, son zamanlarda kendisine iletilen endişelerde belirtilen kuruluşlar arasında yer aldığını ve bu kuruluşların ortaklarının konumlarını ve iddia edilen faaliyetlerin ne kadar yakın zamanda gerçekleştiğini inceleyeceğini bildirdi. Bulgularını yayımladığında bu kuruluşların isimlerini açıklayabileceğini belirtti. Komisyon, soruşturma kapsamındaki yardım kuruluşu sayısını zamanla artırmayı planladığını da ekledi.
Soruşturmanın kapsamına ilişkin bilgileri polis ve HMRC (Gelir ve Gümrük İdaresi) ile paylaştığını açıkladı. Metropolitan Polisi'nin savaş suçları birimi, yasa dışı yerleşimlere yapılan bağışlarla ilgili olarak şu anda herhangi bir yardım kuruluşunu soruşturmadığını bildirdi.
Geçen ay The Guardian, Filistin'in El Halil şehrindeki yasa dışı İsrail yerleşiminin genişleme planlarının merkezindeki bir dini okulu finanse eden bir İngiliz yardım kuruluşunu ortaya çıkarmıştı. O dönemde ulaşılan Friends of Yeshivat Shavei Hevron adlı kuruluş, 2019 ile 2024 yılları arasında okula yaklaşık 200.000 sterlin göndermişti. Okul için yeni bir yurt inşaatı, aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich'in El Halil üzerindeki on yıllardır süregelen uluslararası kontrol anlaşmasını tek taraflı olarak bozarak İsrail'e planlama yetkisi vermesinin ardından Haziran ayında onaylanmıştı.
İşçi Partisi Milletvekili ve dış ilişkiler komitesi üyesi Abtisam Mohamed, kendisinin ve diğer parlamenterlerin soruşturma haberini memnuniyetle karşıladığını ancak "en az 32 yardım kuruluşunun bu iğrenç uygulamaya karıştığına dair kanıtlar olduğunu bildiklerini" söyledi. Mohamed, "Yardım Komisyonu da bu kuruluşları soruşturmalı ve bu davranışı tamamen ortadan kaldırmak için hızla harekete geçmelidir. Yasa dışı İsrail yerleşimlerini finanse etmek, Filistinlilerin şiddet ve yerinden edilmesiyle bağlantılı aşırılıkçı bir faaliyettir ve hayırseverlik faaliyetiyle hiçbir ilgisi yoktur." dedi.
