ABD'li yetkililer, ABD ve İranlı müzakerecilerin, ateşkesi 60 gün uzatacak ve İran'ın nükleer programının geleceğine ilişkin müzakereleri başlatacak bir anlaşma çerçevesi üzerinde uzlaştığını öne sürdü.
BBC'ye konuşan yetkililer, anlaşmanın henüz Başkan Donald Trump ya da İran yönetimince onaylanmadığını belirtti. İran'ın yarı resmi Tasnim haber ajansı ise anlaşmanın sonuçlandırılmadığını duyurdu.
Son günlerde hem İran hem de ABD, ateşkesi ihlal etmekle birbirini suçluyordu. İran'ın İslam Devrim Muhafızları, Perşembe günü güney İran'a düzenlenen ABD saldırılarının ardından bir ABD üssünü hedef aldığını açıklamıştı.
Çarşamba günü İran devlet medyası, iki ülke arasında 14 maddelik bir mutabakat zaptı taslağı olduğunu iddia ederek metnin bazı unsurlarını yayımlamıştı. Haberde, Washington'ın İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması, ABD güçlerinin İran'dan çekilmesi ve Hürmüz Boğazı'ndan askeri olmayan trafiğin yeniden başlaması gibi maddeler yer alıyordu. Beyaz Saray ise söz konusu taslağı 'tamamen uydurma' olarak nitelendirmişti.
Dünyadaki sıvılaştırılmış doğalgaz ve petrolün beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın kapanması, küresel yakıt ticaretini etkileme potansiyeli taşıyor. 8 Nisan'da yürürlüğe giren ilk ateşkesin ardından Trump, tarafların anlaşmaya yakın olduğunu belirtse de somut bir sonuç elde edilemedi.
Trump ve diğer yetkililer, 'B planı' olarak adlandırılan çatışmaya geri dönüş seçeneğinin masada olduğunu vurgulamıştı. Geçen hafta Trump, gazetecilere İran'a yönelik saldırıları yeniden başlatma emri vermesine bir saat kaldığını ancak müttefiklerin talebi üzerine bundan vazgeçtiğini söylemişti.
Çarşamba günü bir kabine toplantısında konuşan Trump, görüşmelerin ilerlediğini ancak İran'ın önerisinin 'henüz yeterli olmadığını' ve yapılacak daha çok iş bulunduğunu ifade etmişti. Sonraki 24 saat içinde neler yaşanacağı veya Trump'ın anlaşmaya nihai onayı verip vermeyeceği belirsizliğini koruyor.
Böyle bir onay, ABD ve İran ekiplerinin, özellikle İran'ın nükleer programı ve yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunun geleceği gibi daha karmaşık konuları ele almasına olanak tanıyacak. Trump daha önce ABD'nin bu stoğu alabileceğini ya da İran ile birlikte yerinde ya da üçüncü bir yerde seyreltilebileceğini öne sürmüştü.
Perşembe günü geçici anlaşmayı ilk duyuran Axios'a göre, Trump'a teklif hakkında bilgi verildi ancak hemen onay vermedi ve birkaç gün değerlendireceğini bildirdi. ABD kaynaklarının, haberleri doğrulaması, tarafların altı haftayı aşkın süredir devam eden ateşkeste anlaşmaya daha yakın olabileceklerine işaret ediyor.
Haberlere göre anlaşma, Hürmüz Boğazı'ndan 'sınırsız' geçişe izin verebilir ve İran'ın dar deniz geçidindeki mayınları kaldırması için 30 gün tanıyabilir. ABD ayrıca ablukayı kaldıracak ve İran'ın yeniden petrol satmasına izin verecek yaptırım muafiyetleri yayımlayacak.
Beyaz Saray basın toplantısına başkanlık eden Hazine Bakanı Scott Bessent, anlaşmaya varıldığını doğrulamayı reddetti. 'Başkanın önüne geçmek her zaman bir hatadır' diyen Bessent, 'tüm karar başkana ait olacak' ifadelerini kullandı. İran için olası bir barış anlaşmasının 'yeniden inşa'yı içerip içermediği sorulduğunda ise 'Önce anlaşmaya varmamız gerekiyor' dedi.
