Çanakkale'nin Liman Bayırı mevkii, Cevat Paşa Mahallesi Havantabya 1 sokakta yer alan tarihi Çanakkale Eski Merkez Hastanesi (Kale-i Sultaniye Hastahane-i Askeriyye), bakımsızlık nedeniyle metruk bir görünüme büründü. 1890 yılından bu yana pek çok tarihi olaya tanıklık eden yapı, günümüzde yıkıntılar ve çöpler içerisinde kaderine terk edilmiş durumda.
Tarihi Miras Tehlike Altında
Yapının etrafı güvenlik amacıyla çitlerle çevrilmiş olsa da, çitlerin bir kısmının delindiği ve bölgenin akşam saatlerinde yasa dışı faaliyetler için kullanıldığı belirtiliyor. İstanbul Teknik Üniversitesi Yüksek Mimarı Senem Yiğit Kahraman tarafından hazırlanan makaleye göre, bin yataklı olarak tasarlanan hastane; 1911 Trablus Savaşı, 1912-1913 Balkan Savaşları ve 1. Dünya Savaşı gibi kritik süreçlerde hizmet verdi. Özellikle Çanakkale Savaşı sırasında 'Ağır Yaralılar Hastanesi' olarak görev yapan yapı, 1915 yılında İngilizler tarafından iki kez bombalandı.
Müze Projesi Önerileri Karşılıksız Kaldı
Hastanenin korunması amacıyla geçmişte çeşitli restorasyon ve kullanım önerileri geliştirildi. 2010 yılında hazırlanan bir yüksek lisans tezi kapsamında, yapının kuzey ve batı bloklarının 'Açık Hava Müzesi' olarak düzenlenmesi, güney ve doğu kanatlarının ise yeniden inşa edilmesi teklif edildi. Projede, binaya zarar veren sonradan eklenen beton ve çimento katmanlarının temizlenmesi gerektiği vurgulandı. Ancak bu öneriler henüz hayata geçirilmedi.
Eski Vali Ziyareti Sonrası İhmal Sürüyor
Eski Çanakkale Valisi İlhami Aktaş, 2020 yılında yapıyı yerinde inceleyerek 'Askeri Sağlık Müzesi alanı' potansiyelini değerlendirmişti. Buna rağmen, kültürel miras niteliğindeki tarihi hastane, turizme kazandırılmayı bekleyen harabe haliyle mevcut durumunu koruyor.
