Sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesi ve çalışanların daha uzun süre istihdamda kalmasının teşvik edilmesine yönelik hedefler, 2027-2029 Orta Vadeli Program'da (OVP) yer aldı. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, Türkiye Gazetesi'ndeki yazısında OVP'nin sadece enflasyon ve büyüme hedeflerini değil, aynı zamanda emeklilik, sağlık ve çalışma hayatına dair önemli başlıkları da kapsadığını belirtti.
Çalıştıkça Emekli Maaşı Neden Düşüyor?
İsa Karakaş, mevcut emeklilik sisteminde, özellikle asgari ücret ve civarında SGK'ya bildirilen çalışanların, çalışma süreleri uzadıkça emekli aylıklarının artmak yerine azalabildiğini ifade etti. Bu durumun, emeklilik şartlarını tamamlayan bazı sigortalıları sistemden uzaklaşmaya veya kayıt dışı çalışmaya itebileceği vurgulandı.
Emekli Maaşı Hesaplamasında Kritik Formül
SSK emekli maaşı hesaplamasında ortalama aylık kazanç ve aylık bağlama oranının (ABO) kritik öneme sahip olduğunu belirten Karakaş, geçmiş sosyal güvenlik reformlarında ABO'ların düşürüldüğünü kaydetti. Karakaş, SSK emeklilik aylığının genel olarak “Ortalama aylık kazanç x aylık bağlama oranı” formülüyle hesaplandığını belirterek, 2008 sonrası bazı çalışanların ek çalışma sürelerinin maaşlarına beklenen olumlu yansımayı yapmadığını dile getirdi.
SSK ve Bağ-Kur'lular İçin Beklenti Yükseliyor
İsa Karakaş'a göre, SSK ve Bağ-Kur kapsamında çalışan milyonlarca kişinin en büyük beklentisi, uzun süre çalışanların emekli maaşlarının da buna paralel olarak yükselmesi yönünde. Karakaş, “Özellikle SSK (4/1-a) ve Bağ-Kur (4/1-b) sigortalılarının çalıştıkça yüksek emekli maaşı alması yönünde yasal bir düzenleme yapılması milyonlarca çalışanın en büyük beklentisi hâline gelmiştir” ifadelerini kullandı.
OVP'deki Emeklilik Hedefi Ne Anlama Geliyor?
Yeni OVP'de, kişilerin daha uzun süre istihdamda kalmasını teşvik eden ve aktüeryal dengeyi gözeten düzenlemelerin hayata geçirilmesi hedefleniyor. Karakaş, benzer hedeflerin geçmiş planlarda da bulunduğunu ancak bu kez program takvimine göre önümüzdeki dönem içinde somut adım atılması gerektiğini belirtti.
Emeklilikte Taban Maaş Sistemi Değişebilir
Karakaş'ın değerlendirmesine göre, emeklilik sisteminde kısmi emeklilik ile normal emeklilik için farklı taban maaş uygulamaları gündeme gelebilir. Bu tür bir düzenleme, daha uzun süre prim ödeyen çalışanlarla daha kısa süre sigortalı kalanlar arasındaki maaş farkını yeniden belirginleştirebilir.
Maaşı Artırabilecek Kritik Detay: 25 Yıldan Sonrası
İsa Karakaş'ın dikkat çektiği önemli ihtimallerden biri, aylık bağlama oranında yapılabilecek değişiklik oldu. Karakaş, “Önümüzdeki dönemlerde kısmi emeklilik ile normal emeklilik için iki ayrı emeklilik taban maaşı uygulamasına gidilebilir. Ayrıca 25 yıldan sonraki çalışmalarda her bir yıl için ABO'da ilave artışlar öngören yeni bir sistem hayata geçirilebilecektir” dedi. Bu modelin hayata geçirilmesiyle, 25 yıldan sonra çalışılan her ek yılın aylık bağlama oranına katkı sağlaması ve böylece daha uzun süre çalışanların daha yüksek emekli maaşı almasının önü açılabilecek.
Karakaş, böyle bir sistemin hem çalışanların “Çalıştıkça emekli maaşım azalacak mı?” endişesini ortadan kaldırabileceğini hem de SGK'nın prim gelirlerini artırabileceğini belirtti.
