Fon kriziyle ilgili uzman değerlendirmeleri sürerken, Ceza Hukukçusu Prof. Dr. Murat Volkan Dülger, sorumluluğun yalnızca fon yöneticileriyle sınırlı kalmayacağına dikkat çekti. Soruşturmanın hukuki boyutunun geniş bir yelpazeyi kapsayabileceğini belirten Dülger, hangi işlemlerin suç kapsamına girebileceği ve kimler hakkında soruşturma yürütülebileceği konularına açıklık getirdi.
Prof. Dr. Dülger'e göre, portföy yöneticileri, şirket yöneticileri, ilişkili şirket ve hesap sahipleri ile denetim ve saklama görevlilerinin eylemleri incelenecek. Ancak bir kişinin yönetici, çalışan, ortak veya şüpheli yakını olmasının tek başına ceza sorumluluğu doğurmayacağını vurgulayan Dülger, “Her kişinin somut davranışı, bilgisi ve suça katkısı belirlenmelidir” dedi.
Fon işlemlerinde yapay fiyat veya işlem hacmi oluşturulması halinde piyasa dolandırıcılığı, kamuya açıklanmamış bilgiyle kazanç sağlanması durumunda bilgi suistimali, yatırımcıların hileyle para yatırmaya yönlendirilmesi halinde ise nitelikli dolandırıcılık gibi suçlar gündeme gelebilecek. Fon varlıklarının ilişkili kişilere hukuka aykırı aktarılması durumunda güveni kötüye kullanma, suçtan elde edilen gelirlerin gizlenmesi veya yurt dışına çıkarılması halinde ise aklama suçu değerlendirilebilecek. Süreklilik ve hiyerarşi içeren bir suç yapılanması tespit edilirse örgüt suçları da gündeme gelebilir. Bu suçlar için farklı hapis ve adli para cezaları öngörülüyor. Piyasa dolandırıcılığında üç ila beş yıl, nitelikli dolandırıcılıkta üç ila 10 yıl, aklama suçunda üç ila yedi yıl ve örgüt kurma veya yönetme suçlarında ise beş ila 10 yıl hapis cezası söz konusu.
Dülger, “Bütün suçların cezalarını otomatik olarak toplamak doğru değildir” uyarısında bulunarak, yatırımcıların risk kabul etti denilerek sorumluluğun ortadan kalkmayacağını belirtti. Gerçek piyasa koşullarında alınan yatırım riskinin zararla sonuçlanmasının suç olmadığını, ancak yatırımcının kabul ettiği riskin hileyi, manipülasyonu veya parasının kötüye kullanılmasını kapsamadığını ifade etti. Yatırımcının riskleri kabul etmiş olmasının, hukuka aykırı bir işlem yapılmışsa bundan doğan sorumluluğu ortadan kaldırmadığını vurguladı.
Yatırımcıların paralarını geri alma imkanının bulunduğunu ancak henüz herkesin parasının tamamını geri alacağının söylenemeyeceğini belirten Dülger, fon varlıklarının gerçek değeri, tasfiyeden elde edilecek tutar ve geri getirilebilecek malvarlığının belirleyici olacağını söyledi. Yatırımcılara hesap ekstreleri, dekontlar, sözleşmeler ve işlem talimatları gibi tüm belgelerini saklamalarını, hak sahipliği kayıtlarını kontrol etmelerini ve somut belgelerle SPK'ya veya savcılığa başvurmaları tavsiyesinde bulundu. Dülger, “Yalnızca ceza soruşturmasını beklememeli, tazminat ve malvarlığını koruyucu tedbirleri de değerlendirmelidirler” dedi.
Fon krizinde gündeme gelen 1 milyon liraya kadar ara ödemenin, tüm zararın karşılanacağı anlamına gelmediğini belirten Dülger, bu tutarın net yatırım tutarına göre hesaplanacağını ve tamamının veya en fazla 1 milyon liralık kısmının ödeneceğini aktardı. Bankadan alınan yatırım fonlarının da mevduat sigortası kapsamında değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.
Fon skandalında yalnızca fon yöneticileri değil, denetim mekanizmasının da mercek altına alınması gerektiğini belirten Dülger, somut görev ihlali ve zarara etkisi bulunması halinde denetleyici kuruluşların sorumluluğunun da araştırılabileceğini söyledi. SPK'nın ekonomik gerçeklikle açıklanamayan fiyat hareketlerini 2025'in son çeyreğinde gözlemlediğine ilişkin açıklamasının önemine değinen Dülger, “Hangi riskin ne zaman öğrenildiği, hangi incelemelerin yapıldığı ve daha erken müdahalenin zararı önleyip önleyemeyeceği araştırılmalıdır” dedi. Saklama kuruluşları, bağımsız denetçiler ve diğer kurumların da kendi yükümlülükleri bakımından incelenmesi gerektiğini, ancak her denetim eksikliğinin otomatik olarak suç anlamına gelmeyeceğini sözlerine ekledi.
