Fransız Ulusal Meclisi'nde dün yapılan oylamada, köleleştirilmiş insanların yasal statüsünü "menkul mal" olarak tanımlayan ve istismarı ile bedeni cezayı meşrulaştıran kölelik dönemi yasalarının kaldırılmasına oy birliğiyle karar verildi.
Fransa'da kölelik 170 yıldan uzun süre önce yasaklanmış olsa da, dünkü oylama eski bir kraliyet kararnamesini yürürlükten kaldırmaya yönelik sembolik bir adım olarak değerlendiriliyor. Bu karar, ülkenin sömürgeci mirasıyla yüzleşme çabaları kapsamında geldi. Fransa, sömürgecilik döneminde Avrupa'nın en aktif üçüncü köle taciri konumundaydı.
Guadeloupe milletvekili Max Mathiasin tarafından parlamentoya sunulan yasa teklifi, alt mecliste bulunan 254 parlamenterin tamamının oyuyla kabul edildi. Yasanın yürürlüğe girmesi için üst meclis Senato'da da görüşülmesi bekleniyor ve bu durumun formalite olduğu düşünülüyor.
Eğer kabul edilirse, yasa hükümeti sömürge yasalarının sonuçları, köleliğin ırkçılık ve ayrımcılık üzerindeki kalıcı etkileri ve okullarda kölelik tarihinin nasıl öğretildiği hakkında parlamentoya rapor sunmaya yükümlü kılacak. 1685-1724 yılları arasında yayımlanan ve "Kara Kod" olarak bilinen kraliyet kararnameleri, Fransa'nın köleliği 1848'de kesin olarak kaldırması veya 2001'de köleliği ve köle ticaretini insanlığa karşı suç olarak tanımasıyla hiçbir zaman resmi olarak yürürlükten kaldırılmamıştı.
Mathiasin, yaptığı sunumda, bu teklifin tarihi silmeyi veya yaraları tek başına iyileştirmeyi amaçlamadığını belirtti. Amaçlarının, Kara Kod ve ondan türeyen tüm metinleri resmi olarak yürürlükten kaldırarak, bir anma, adalet ve tanıma eylemi gerçekleştirmek olduğunu söyledi.
Yeşiller Partisi milletvekili Steevy Gustave ise yaptığı konuşmada, oylamanın kişisel bir anlam taşıdığını ifade etti. Gözleri dolarak, Afrika'da doğup 336 numarasıyla köleleştirilen büyük-büyük-annesini andığını belirtti.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, bu ay içinde öneriye destek vermiş, ancak tazminat konusuna somut teklifler getirmeden değinmişti. Tazminat konusu, resmi özürlerden mali tazminata kadar çeşitli önerileri kapsayan uzun süredir devam eden bir tartışma. Ancak karşıt görüşler, modern devletleri veya kurumları tarihi suçlardan sorumlu tutmanın sorunlu olduğunu savunuyor.
Mathiasin, daha tartışmalı olan tazminat konusunun, Kara Kod'un kayıtlardan silinmesi gibi daha az tartışmalı konuyu "ağırlanmasına" izin vermek istemediğini belirtti. Ancak bazı milletvekilleri bu görüşe katılmadı. Martinique milletvekili Marcellin Nadeau, tazminat konusunun "temel soru" olduğunu ve bu konuda mücadele edilmesi gerektiğini savundu.
Kara Kod, ilk olarak 1685'te Kral XIV. Louis tarafından imzalandı ve Fransa'nın sömürge imparatorluğundaki kölelik kurallarını belirledi. 44. Madde, Atlantik üzerinden taşınan köleleri "menkul mal" olarak tanımlıyordu. Efendiler, onları alıp satabilir, ipotek edebilir ve çocuklarına miras bırakabilirdi. 28. Madde ise kölelerin efendilerine ait olmayan hiçbir şeye sahip olamayacağını belirtiyordu ve onlara yasal olarak isim yerine yalnızca bir numara ve kayıt kodu verilebileceğini öngörüyordu. 2 ve 3. Maddeler ise tüm kölelerin vaftiz edilmesi ve Katolik olarak yetiştirilmesi gerektiğini zorunlu kılıyordu.
