Yeni haftaya başlarken petrol fiyatlarında bir artış gözlemlendi. İran ve Umman arasında Hürmüz Boğazı'ndaki güvenli geçişlere ilişkin müzakereler devam etse de, Tahran'ın Washington'a sunduğu ağır şartlar piyasadaki iyimserliği zayıflattı.
Asya işlemlerinin ilk bölümünde Brent petrolün varil fiyatı yaklaşık yüzde 1 artışla 84,4 dolar seviyesine ulaşırken, Batı Teksas türü ham petrolün varil fiyatı yüzde 0,8 civarında değer kazanarak 78,8 dolara çıktı.
Petrol fiyatlarındaki bu değişimde Hürmüz Boğazı'nın durumu kilit rol oynuyor. Geçen hafta İran ve Umman arasında boğazdan geçiş için yeni bir deniz yolu oluşturulabileceği yönündeki açıklamalar, petrol fiyatlarında bir miktar düşüşe neden olmuştu. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, iki ülke arasında hukuki mekanizma ve yeni geçiş güzergahının belirlenmesi konusunda görüşmelerin anlaşmaya yakın olduğunu belirtmişti.
Ancak Tahran yönetimi, teknik bir geçiş anlaşmasının Hürmüz Boğazı'nın tamamen açılacağı anlamına gelmediğini vurguladı. Bu açıklama, geçen hafta petrol piyasasında oluşan "Hürmüz kısa sürede açılabilir" beklentisini yeniden sorgulanır hale getirdi.
İran yönetiminin boğazın yeniden tamamen açılması için sıraladığı koşullar, anlaşmanın önündeki engellerin sanılandan daha büyük olabileceğine işaret ediyor. Üst düzey güvenlik yönetiminin belirttiği koşullar arasında ABD'nin bölgedeki askeri varlığına son vermesi, İran'a yönelik yaptırımların kaldırılması ve dondurulan İran varlıklarının serbest bırakılması yer alıyor. Tahran ayrıca ABD'nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasına son vermesini ve savaşta meydana gelen zararların tazmin edilmesini talep ediyor.
Bu şartların kapsamı, Umman üzerinden yürütülen görüşmeler ilerlese bile Hürmüz Boğazı üzerindeki siyasi pazarlığın kısa sürede sonuçlanmasının zor olacağı beklentisini güçlendiriyor. Diplomatik görüşmeler sürerken bölgedeki güvenlik riskleri de devam ediyor. Birleşik Arap Emirlikleri, İran'ın Hürmüz Boğazı'ndan geçen Abu Dhabi National Oil Company'ye ait bir tankeri füzeyle hedef aldığını duyurdu. Olayda can kaybı veya yaralanma bildirilmedi.
Geçen hafta bölgede başka tankerlere yönelik saldırı iddiaları da enerji şirketleri, tanker işletmecileri ve sigorta şirketleri açısından Hürmüz riskini yeniden ön plana çıkardı. Petrol piyasası için önemli olan sadece boğazın hukuki statüsü değil; gemilerin güvenli geçiş yapıp yapamayacağı, savaş riski sigortalarının maliyeti ve tanker şirketlerinin bölgeye girme isteği de petrol akışını fiilen etkiliyor.
Hürmüz Boğazı, küresel petrol piyasasının en kritik geçiş noktalarından biri olmaya devam ediyor. ABD Enerji Enformasyon İdaresi verilerine göre, boğaz üzerinden taşınan petrol ve petrol ürünlerinin miktarı 2025'in son çeyreğinde günlük ortalama 20,7 milyon varil iken, savaş ve geçişlerde yaşanan aksaklıklar sonrası 2026'nın ilk çeyreğinde günlük 14,6 milyon varile kadar geriledi. Bu durum, sadece birkaç ay içinde günlük yaklaşık 6 milyon varillik bir düşüşe işaret ediyor. Normal koşullarda Hürmüz Boğazı, küresel petrol ve petrol ürünleri tüketiminin yaklaşık beşte birini taşıyor. Küresel sıvılaştırılmış doğal gaz ticaretinin de önemli bir kısmı bu güzergahtan geçiyor. Boğazı tamamen devre dışı bırakabilecek alternatif kapasitenin sınırlı olması, piyasadaki risk priminin devam etmesine neden oluyor.
Bundan sonraki süreçte petrol piyasası için iki gelişme belirleyici olacak. İlk olarak, İran ile Umman arasında hazırlanan yeni geçiş düzenlemesinin kapsamı önem taşıyor. İkinci ve daha kritik başlık ise Washington'ın İran'ın taleplerine vereceği yanıt olacak. Teknik geçiş düzenlemesi konusunda anlaşma sağlanması ve tanker trafiğinin güvenli bir şekilde artması, petrol fiyatlarındaki risk primini azaltabilir. Buna karşılık, saldırıların sürmesi veya ABD ile İran arasındaki koşulların sertleşmesi, arz endişelerini yeniden güçlendirebilir.
Petroldeki yükseliş, küresel enflasyon ve merkez bankalarının faiz politikaları açısından da yakından izleniyor. Cuma günü açıklanan zayıf ABD istihdam verileri, Fed'in eylülde faiz artıracağı beklentisini azaltırken, petrol fiyatlarının yeniden yükselmesi enflasyon tarafındaki rahatlamayı sınırlayabilecek bir unsur olarak öne çıkıyor. İran'da pazar gecesi güvenlik yönetiminde bir görev değişikliği yaşandı. Hürmüz'e ilişkin sert koşulları açıklayan Mohammad-Bagher Zolghadr'ın yerine Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreterliği görevine Mohsen Rezaei atandı. Tahran'ın Hürmüz politikası konusunda şimdilik bir geri adım sinyali verilmedi.
