ABD ile İran arasında Hürmüz Boğazı ve nükleer program konularında yürütülen diplomatik temaslar çıkmaza girdi. ABD Başkanı Donald Trump, Tahran'dan gelen son teklifi yetersiz bulduğunu ve memnuniyetsizliğini danışmanlarına iletti. ABD, nükleer silaha sahip bir İran'ı kabul etmeyeceğini vurguladı.
The New York Times'ın aktardığına göre, İran'ın önerisi ABD'nin deniz ablukasını kaldırmasını şart koşuyor ancak nükleer faaliyetlere ilişkin kritik sorulara net yanıtlar vermiyor. Trump, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için nükleer dosyanın geri plana itilmesine kesinlikle karşı çıktığını belirtti. Bir ABD'li yetkili, söz konusu teklifin kabul edilmesinin Trump açısından siyasi bir kazanım olarak değerlendirilmeyeceğini dile getirdi.
The Wall Street Journal'ın haberine göre, Tahran yönetimi müzakereler için üç aşamalı bir yol haritası sundu. İlk aşamada Hürmüz Boğazı'ndaki saldırıların durdurulması karşılığında ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri faaliyetlerini sonlandırması, yeniden başlamayacağına dair güvence vermesi ve limanlara uygulanan ablukanın kaldırılması talep ediliyor. İkinci aşamada aracı aktörlerin devreye girerek boğazın statüsü ve yönetimine ilişkin bir uzlaşı sağlaması öngörülüyor. Üçüncü aşamada ise İran, boğaz üzerindeki kontrolünü sürdürürken nükleer programı ve bölgedeki müttefik gruplara sağlanan finansman gibi başlıkların müzakereye açılmasını öneriyor. Ancak Washington yönetimi, özellikle nükleer konusunun ertelenmesini kabul edilebilir bulmuyor.
Beyaz Saray Sözcüsü Olivia Wales, ABD'nin temel önceliklerinden taviz verilmeyeceğini belirterek, "ABD basın üzerinden müzakere yürütmez. Kırmızı çizgilerimiz en başından beri açık" dedi. Yönetim içinde ekonomik dayanıklılık tartışması öne çıkıyor. Boğazın kapalı kalmasının hem ABD hem de İran açısından ciddi maliyetler doğurduğu, bu nedenle tarafların kritik bir stratejik karar aşamasına geldiği değerlendiriliyor.
Trump'ın, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi tarafından Pakistan'a sunulan rapor sonrası teklifi değerlendirdiği ancak olumlu yaklaşmadığı ifade ediliyor. ABD Başkanı'nın kısa süre önce başka bir öneriyi de geri çevirdiği biliniyor. Tahran'ın hafta sonu İslamabad'daki görüşmelere katılmaması süreci daha da karmaşık hale getirdi. Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda İran'daki iç siyasi ayrışmalara dikkat çekerek, yönetim içindeki "sertlik yanlıları" ile "ılımlılar" arasındaki çekişmenin karar alma süreçlerini zorlaştırdığını savundu.
Nükleer müzakerelerde ilerleme sağlanamaması, Washington'un temel hedeflerinden birine henüz ulaşamadığını ortaya koyuyor. Buna karşılık İran'ın, abluka koşullarına rağmen Hürmüz Boğazı üzerindeki fiili kontrolünü sürdürdüğü ve gemi geçişlerinden gelir elde etmeye devam ettiği belirtiliyor. ABD'nin uluslararası sularda seyrüsefer serbestisini savunduğu bilinse de, mevcut politikaların müttefikler nezdinde soru işaretleri yarattığı ifade ediliyor. Uzmanlar ise ikiye bölünmüş durumda. Bir kesim ablukanın İran'ın enerji altyapısına uzun vadede ağır zarar vereceğini savunurken, diğerleri bu baskının Devrim Muhafızları'nın etkisini artırarak Tahran'ın daha sert bir çizgiye yönelmesine neden olabileceğini belirtiyor.
Görüşmelerin çıkmaza girmesi üzerine ABD basınında yapılan haberlerde, İran'ın yeni bir barış önerisini yakında sunmasının beklendiği belirtildi.
