Uluslararası yardım kuruluşu SOS Çocuk Köyleri, Suriye iç savaşı sırasında çocukların ailelerinden ayrılmasındaki rolünü araştırmak üzere hazırlanan bir raporu yayımlamayacağını duyurdu. Kuruluş, Beşar Esad hükümeti tarafından organize edilen gözaltılardan etkilenen Suriyeli ailelere taahhüt ettiği tazminatı da henüz ödemedi.
Uluslararası gazetecilerden oluşan bir grubun incelediği planlar, kuruluşun bu yöndeki taahhüdünü ortaya koyuyordu. Eski Suriye lideri Beşar Esad döneminde, Suriye güvenlik güçlerinin yüzlerce çocuğu tutuklu ebeveynlerinden aldığı ve bu çocukların SOS Çocuk Köyleri ve diğer yetimhanelere yerleştirildiği belirtildi. Çocukların kimliklerinin ve yerlerinin gizlenmesi talimatı verilmişti.
BBC'nin araştırmacı gazetecilik birimi BBC Eye'ın, Lighthouse Reports ve diğer medya kuruluşlarıyla ortaklaşa yürüttüğü bir çalışma, rejimin çocukları ailelerine baskı yapmak ve esir takası pazarlıklarında koz olarak kullanmak amacıyla gözaltına aldığını ortaya koydu. Kız kardeşler Layla ve Layan Ghbeis, 2015'te anneleri O.'dan alınarak SOS'a getirildiklerinde sekiz ve dört yaşlarındaydılar. Üç yıl sonra esir takası yoluyla ebeveynleriyle yeniden bir araya geldiler.
Layan, annesiyle tekrar karşılaştığında onu tanımadığını ifade etti. Aile daha sonra Birleşmiş Milletler (BM) aracılığıyla mülteci olarak ABD'ye kaçtı, ancak kayıp yılların travmasının üzerlerinde ağır bir yük olduğu belirtildi. O., BBC'ye yaptığı açıklamada, "İster birlikte olalım ister yalnız, başımıza gelenleri düşünüyoruz. Bu olay ailemizin her bir üyesini derinden etkiledi" dedi.
SOS, 2024'te Esad'ın devrilmesinin ardından 140'tan fazla çocuğun Suriye güvenlik güçleri tarafından yönetimleri altındaki çocuk bakımevlerine götürüldüğünü kabul etti. 130'dan fazla ülkede şubesi bulunan ve BM ile Avrupa hükümetlerinden bağış ve hibe alan SOS federasyonu, sorumluların kim olduğunu belirlemek üzere Norveçli hukuk firması Wiersholm'a bir soruşturma görevi verdi.
Rapor Aralık 2025'te teslim edildi ve kurum avukatları Ocak ayında BBC'ye isimlerin yer almadığı bir versiyonunun kamuoyuna açıklanmasının muhtemel olduğunu bildirdi. Ancak BBC'nin incelediği Mayıs tarihli bir e-postada, SOS yönetim kurulu başkanı D.P., personele soruşturmadaki sorunlar nedeniyle raporun kurum içinde paylaşılmayacağını veya kamuoyuna açıklanmayacağını belirtti. BBC ve diğer kurumlardan oluşan bir gazeteci grubunun elde ettiği bir toplantı kaydında Parisi, adını açıklamadığı bazı çalışanları, kuruluşu "kötü göstermek" için raporu "manipüle etmeye" çalışmakla suçladı.
SOS, inceleme süreci devam ettiği için iç görüşmeler hakkında yorum yapamayacağını açıkladı. BBC'nin incelediği rapor taslağında, SOS'un güvenlik güçlerinin getirdiği çocukları kabul etmeye zorlanmadığı ve Suriye'deki ilgili SOS tesislerindeki nihai sorumluluğun kuruluşun Viyana'daki uluslararası ofisine ait olduğu belirtildi. SOS sözcüsü, yönetim kurulunun raporla ilgili olarak "bağımsız hukuki danışmanlık" aldığını ve incelemenin devam ettiğini söyledi. Sözcü, yönetim kurulunun "geçmişte alınan kararlar konusunda kurumsal sorumluluk almaya kararlı" olduğunu ifade etti.
Nihai raporun yayınlanmaması kararı, 1949'da kurulan hayır kurumuna yönelik baskıyı artırdı. Kuruluşun bütçesine önemli miktarda fon sağlayan İngiltere, Norveç, İsviçre, İsveç, Fransa ve Hollanda'daki dernekler federasyondan ayrılmaya ve bağımsız hayır kurumları olmaya karar verdiler. Aralık ayında, SOS'e en büyük bağışı yapan Alman derneği yöneticileri ayrılma yönünde oy kullandı, ancak hayır kurumunun denetleme kurulu kararı geçersiz kılarak üç yöneticinin tamamını görevden aldı. SOS International, BBC'ye yaptığı açıklamada yöneticilerin "ciddi görev ihlalleri" nedeniyle işten çıkarıldığını belirtti. Yöneticiler ise bu iddiayı reddederek işten çıkarılmalarına karşı Alman mahkemelerinde dava açtılar.
BBC'nin ele geçirdiği belgelere göre Alman yöneticiler görevden alınmadan önce Suriyeli mağdurlar için bir "gönüllü tazminat" fonu ayırmışlardı, ancak şu ana kadar hiç para dağıtılmadı. SOS sözcüsü, yardım kuruluşunun etkilenenlere destek olma "isteğini" dile getirdiğini, ancak yardım sağlamanın "ilgili taraflarla koordinasyon gerektiren yasal ve pratik koşullara" bağlı olduğunu söyledi. Görüştüğümüz Suriyeli aileler, SOS'ten hala haber beklediklerini belirttiler. O., "SOS'un özür dileyip destek sunacağını ve ailemden ayırarak bana verdikleri zararı telafi edeceğini ummuştum" dedi. "SOS'tan hiç kimse bizimle konuşmadı veya bize herhangi bir şey vermedi." Bu BBC Eye araştırması, Lighthouse Reports, Süddeutsche Zeitung, Women Who Won the War ve Al-Jumhuriya ile ortak bir projenin parçası.
