Türk milletinin kaderini değiştiren Bandırma Vapuru, 16 Mayıs 1919'da İstanbul'dan Samsun'a doğru yola çıktı. Bu yolculuk, tüm Anadolu'ya yayılan kurtuluş mücadelesinin başlangıcını oluşturdu.
İzmir'in 15 Mayıs 1919'da işgal edilmesinin ardından artan tepkilerle birlikte, Bandırma Vapuru, İngiliz işgali altındaki İstanbul'dan hareket etti. Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları, yolculuk boyunca kurtuluş mücadelesinin planlarını yaptılar.
Günler süren yolculuğun ardından Samsun Tütün İskelesi'ne varıldığında, bölgenin büyük bir kısmı işgal altındaydı. 9. Ordu Müfettişi olarak Samsun'a gelen Atatürk ve beraberindekiler, Milli Mücadele meşalesini bu karanlık ortamda yaktılar. İşgal kuvvetlerinin sıkı takibi altında 6 gün boyunca Samsun'da kalan Atatürk ve arkadaşları, gözlerden uzaklaşmak amacıyla Havza ilçesine geçiş yaptılar.
Samsun Yerel Tarih Grubu Başkanı Emin Kırbıyık, o döneme ait bir anıyı aktararak, Atatürk'ün ağlayan bir askere verdiği teselliyi ve bu askerin ilk silahlandırdığı kişi olduğunu belirtti. Atatürk, Havza'da 18 gün kalarak burayı Milli Mücadele'nin ilk karargahı haline getirdi. Burada yapılan örgütlenme planları yazıya dökülerek Anadolu'ya yayıldı.
Havza'ya giden 98 kilometrelik yol, gönüllü birliklerin korumasında özenle seçilerek geçildi. Çiftçi Ahmet Tolun, Atatürk'ü Samsun'dan Havza'ya nakletme sürecini ve yolun güvenli hale getirilmesini anlattı. Bu yolculuk, bir ulusun kaderini etkileyebilecek hassasiyetle gerçekleştirildi.
107 yıl önce Milli Mücadele ateşini yakmak için kullanılan bu yol, Samsun Büyükşehir Belediyesi'nin çalışmalarıyla restore edilerek eski ruhuna uygun hale getirildi. Osmanlı arşivleri ve eski haritalardan yararlanılarak belirlenen orijinal güzergah, turizm rotası olarak da hizmet veriyor. Kırbıyık, bu projenin Cumhuriyet'in mihenk taşı olduğunu ve Samsun'un bu değere sahip çıkması gerektiğini vurguladı. Tarihçiler, yolun Atatürk'ün Ankara'ya kadar kullandığı tüm güzergahları kapsaması yönünde önerilerde bulunuyor.
