Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde devam eden Ebola salgını endişe yaratıyor. İç savaşın kontrol altına almayı zorlaştırdığı bir bölgede haftalarca fark edilmeden yayılan virüs, nadir görülen bir tür olması nedeniyle durdurulması daha güç bir tehdit oluşturuyor. Enfekte olanların yaklaşık üçte birinin ölümüne yol açan bu virüsle mücadelede daha az araç bulunuyor.
Salgının ne kadar yayıldığına dair belirsizlikler bulunurken, şu ana kadar yaklaşık 250 şüpheli vaka ve 80 ölüm kaydedildi. Dünya Sağlık Örgütü (WHO), uluslararası halk sağlığı acil durumu ilan etse de, bunun Covid-19 benzeri bir pandeminin erken aşamalarında olunduğu anlamına gelmediği belirtildi. Ebola'nın dünya geneline yayılma riski düşük olarak değerlendiriliyor. 2014-2016 salgınında dahi Birleşik Krallık'ta sadece üç vaka görülmüştü.
Oxford Üniversitesi Pandemi Bilimleri Enstitüsü'nden Dr. Amanda Rojek, durumun uluslararası koordinasyon gerektirdiğini vurguladı. Uganda, Güney Sudan ve Ruanda gibi komşu ülkeler için yüksek risk bulunduğu belirtiliyor. Uganda'da virüs tespit edilen iki kişiden biri hayatını kaybetti.
Ebola, ciddi ve ölümcül bir hastalık olmakla birlikte nadiren görülüyor. Meyve yarasalarından insanlara yakın temasla bulaşabilen virüsün neden olduğu salgının kaynağının Bundibugyo türü Ebola virüsü olduğu tespit edildi. Bu tür, daha önce 2007 ve 2012'de iki salgına yol açmış ve ölümcül etkiler göstermişti.
Bundibugyo türüyle mücadelede önemli zorluklar bulunuyor. Diğer Ebola türlerinin aksine, Bundibugyo için onaylanmış bir aşı veya ilaç tedavisi mevcut değil; yalnızca deneysel seçenekler değerlendiriliyor. Ayrıca, enfeksiyonun tespitine yönelik testlerin de yeterince iyi çalışmadığı, salgının başlarında testlerin negatif sonuç verdiği ve daha gelişmiş laboratuvar araçlarına ihtiyaç duyulduğu belirtildi.
Oxford Üniversitesi'nden Prof. Trudie Lang, Bundibugyo ile mücadeledeki zorlukların salgındaki en önemli endişelerden biri olduğunu ifade etti. Hastalığın belirtilerinin enfeksiyondan iki ila 21 gün sonra ortaya çıktığı düşünülüyor. Başlangıçta grip benzeri belirtiler görülürken, hastalık ilerledikçe kusma, ishal ve organ yetmezliği gibi daha ciddi semptomlar ortaya çıkabiliyor.
Tedavinin, ağrı yönetimi, diğer enfeksiyonların tedavisi, sıvı ve beslenme desteği gibi optimize edilmiş destekleyici bakıma dayandığı belirtildi. Erken müdahale, hayatta kalma şansını artırıyor. Virüs, kan ve kusmuk gibi enfekte vücut sıvıları yoluyla bulaşıyor.
Salgının geç tespit edilmesi endişe verici olarak değerlendiriliyor. Imperial College London'dan Dr. Anne Cori, bulaşmanın haftalarca devam ettiğini ve salgının geç fark edilmesinin, yetkililerin salgını durdurma konusunda geride olduğu anlamına geldiğini belirtti. WHO, bunun tespit edilenden çok daha büyük bir salgın potansiyeline işaret ettiğini söylüyor.
Mücadelede ana yöntemler arasında, enfekte kişilerin hızla tespit edilmesi ve virüsü kimlere bulaştırmış olabileceklerinin belirlenmesi yer alıyor. Ayrıca, hastaların tedavi merkezlerinde virüsü yaymasını önlemeye yönelik çalışmalar yapılacak. Enfeksiyon riski taşıyan ölülerin güvenli defin işlemleri de sağlanacak.
Çatışmalar nedeniyle 250.000'den fazla kişinin evlerinden edildiği bir bölgede bu önlemlerin uygulanması zorluk teşkil ediyor. Lang, etkilenen bölgelerin çoğunun maden kasabaları olduğunu ve insan hareketliliğinin riski artırdığını belirtti.
Kongo'nun Ebola salgınlarıyla mücadele konusunda deneyimli olduğu ve müdahale kapasitesinin on yıl öncesine göre önemli ölçüde daha güçlü olduğu ifade edildi. Bu salgının hızlı bir şekilde kontrol altına alınıp alınamayacağı, bugünkü müdahale kapasitesine bağlı olacak.
