Biruni Üniversitesi bünyesinde yürütülen uluslararası bir araştırma, Alzheimer hastalığı ve hafif bilişsel bozukluğun günlük olayları anlamlandırma süreçleri üzerindeki etkilerini inceledi. Bilimsel dergi Cortex bünyesinde yayımlanan çalışma, bireylerin rutin aktiviteleri gerçekleştirirken izledikleri sıralama becerilerini mercek altına aldı.
Araştırma kapsamında sağlıklı yaşlı bireyler, hafif bilişsel bozukluğu olan kişiler ve erken evre Alzheimer hastalarından oluşan toplam 54 katılımcı görev aldı. Katılımcılara günlük yaşam senaryolarını içeren karışık görseller sunuldu. Bu görsellerin doğru sıraya konulması ve anlatılan olayın tanımlanması istendi. Çalışmada ayrıca, bir olayı kavrayabilmek için gereken bilgi düzeyi de ölçüldü.
Araştırma Bulguları ve Klinik Gözlemler
Çalışmanın sonuçlarını değerlendiren Doç. Dr. Fenise Selin Karalı, beynin günlük yaşamdaki olayları küçük adımlara bölerek anlamlı bir bütün oluşturduğunu ifade etti. Karalı, çay hazırlama veya alışveriş gibi rutinlerin belirli bir sıra gerektirdiğini belirtti. Alzheimer hastalarında sadece ayrıntıların unutulmadığını, olay örgüsünü kurma ve adımları doğru sıralama konusunda da güçlük yaşandığını vurguladı. Bu durumun günlük rutinlerdeki sıra karışıklıklarıyla takip edilmesi gerektiği kaydedildi.
Doç. Dr. Karalı, bilişsel işlevlerdeki azalmanın olayları anlama becerisini zorlaştırdığını dile getirdi. Sağlıklı bireylerin görselleri büyük oranda doğru sıraladığı, hafif bilişsel bozukluğu olanların hata yaptığı, Alzheimer hastalarında ise hata oranının belirgin şekilde arttığı gözlemlendi. Bu gruptaki bireylerin olayı kavramak için görsel ipuçlarına ihtiyaç duyduğu saptandı.
Beynin Organizasyon Mekanizması
Dr. Öğr. Üyesi Samet Tosun, testlerin tekrarlandığı aşamada dikkat çekici veriler elde edildiğini belirtti. Katılımcıların olay ismini hatırlama konusunda ilerleme kaydettiği ancak görselleri sıralama becerilerinde anlamlı bir gelişim gösterilmediği görüldü. Özellikle Alzheimer hastalarının performanslarını koruyamaması, sorunun sadece hafıza kaybıyla sınırlı olmadığını, beynin olayları organize etme mekanizmasının da etkilendiğini gösterdi.
Dr. Öğr. Üyesi Samet Tosun, yemek yaparken adımların karışması veya alışveriş planının yapılamaması gibi durumların sadece dalgınlık olarak görülmemesi gerektiğini ifade etti. Bu değişimlerin, beynin olayları bütünsel işleme becerisindeki bozulmayla ilişkili olabileceği belirtildi. Türkçe konuşan bireyler üzerinde yapılan bu çalışmanın, gelecekte erken teşhis süreçlerinde destekleyici bir araç olabileceği öngörülüyor.
