Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın koordinasyonunda yürütülen 2. Ulusal Otizm Eylem Planı kapsamında, 2023-2025 dönemi faaliyetleri çerçevesinde 206 bin 746 çocuğun gelişimleri takip edildi ve bireysel müdahale programları uygulandı.
Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, 'Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireylere Yönelik 2. Ulusal Eylem Planı (2023-2030) 2023-2025 Yılı Faaliyet İzleme Raporu' doğrultusunda, otizmli bireylerin erken tanı ve müdahale hizmetlerine erişimini artırmak, aileleri desteklemek ve toplumsal farkındalığı güçlendirmek hedeflendi.
Eylem Planı çerçevesinde, otizm spektrum bozukluğu olan bireylere yönelik hizmetlerin geliştirilmesi, erken tanı ve müdahale imkanlarının güçlendirilmesi, ailelerin desteklenmesi ve kurumlar arası iş birliğinin artırılması amaçlanıyor. Bu kapsamda, 'Dijital İzleme ve Tarama Programı'nın Hastalık Yönetim Platformu (HYP) modülü 15 Eylül 2025'te kullanıma açıldı. Bu program aracılığıyla geçen yıl 206 bin 746 çocuğun gelişimi izlenerek bireysel müdahale programları uygulandı ve aile hekimlerinin vaka takibi sistematik hale getirildi. Ayrıca, çok disiplinli eğitim programlarıyla sağlık personelinin erken müdahale, davranış analizi, beslenme ve acil sağlık müdahalesi konularındaki bilgi ve becerileri artırıldı.
Otizm spektrum bozukluğu olan bireylere yönelik hizmetler kapsamında, 14 ilde kurulan Çok Disiplinli Hizmet Modelleri ve Çocuk ve Genç Ruh Sağlığı Merkezleri (ÇÖZGEM) ile 876 kamu ruh sağlığı polikliniğinde hizmet sunuldu. Otizmli çocuğu bulunan ailelerin ihtiyaçlarının belirlenmesi, psikososyal destek ve sosyal yardımlara erişimlerinin kolaylaştırılması amacıyla Bireysel Hizmet Danışmanlığı çalışmaları da yürütüldü. Pilot uygulamalar kapsamında 503 kişiye danışmanlık hizmeti verildi.
Bakanlığın yürüttüğü Aile Temelli Ulusal Erken Müdahale Sisteminin Geliştirilmesi Pilot Uygulaması ile 0-8 yaş grubundaki gelişimsel riski veya engeli bulunan çocukların erken tespit edilmesi, gelişimlerinin izlenmesi ve aileleriyle birlikte desteklenmesi amaçlandı. Pilot uygulamanın yapıldığı 4 ilde 801 aileyle görüşülerek yapılan değerlendirmeler sonucunda 301 çocuk ve ailesine destek sağlandı. Bu pilot uygulamanın ülke geneline yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Eylem planı kapsamında toplumsal farkındalığı artırmak amacıyla ülke genelinde eğitim, seminer, panel, atölye ve sosyal etkinlikler düzenlendi. Aileler, öğretmenler, sağlık çalışanları ve diğer meslek gruplarına yönelik bilgilendirme faaliyetleri gerçekleştirildi. Otizm alanındaki çalışmaların takibi için 81 ilde vali yardımcılarının başkanlığında İl Otizm İzleme Komisyonları oluşturuldu. Yılda en az 3 kez toplanması öngörülen komisyonlar aracılığıyla faaliyetlerin izlenmesi ve kurumlar arası iş birliğinin güçlendirilmesi amaçlandı.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, eylem planı ve saha faaliyetlerinin yanı sıra otizmli bireyler ve ailelerine yönelik bilgilendirme ve yönlendirme çalışmalarını 'otizm.gov.tr' platformu üzerinden sürdürüyor. Platform aracılığıyla otizmli çocuğu bulunan ailelere ücretsiz destek sağlayan 'Bireysel Sosyal Hizmet Danışmanlığı' projesine ilişkin detaylı bilgilere erişilebiliyor. 34 ilde uygulanan ve tanı anından itibaren otizmli bireylerin en uygun hizmete erişimini ve ailelere psikososyal destek sağlanmasını amaçlayan model kapsamında bugüne kadar 16 bin 278 aileye ulaşıldı. Platformda ayrıca bakım kuruluşları ve hizmet modelleri, ÇÖZGEM'ler, Milli Eğitim Bakanlığı'nın eğitim hizmetleri, diğer kamu hizmetleri ve sosyal projelere ilişkin bilgiler de yer alıyor.
