Hindistan'ın başkenti Delhi'de yaşayanlar, her yıl olduğu gibi kış mevsiminin yaklaşmasıyla birlikte hava kirliliğinin artması endişesini yaşıyor. 43 yaşındaki öğretmen M.R., evinde hem tatil süsleri hem de hava temizleme cihazları bulundurduğunu belirterek, "Sabahları hava şimdiden boğucu hissettirmeye başladı. Önümüzdeki günlerde daha da kötüleşecek, bu yüzden hazırlıklı olmak en iyisi" dedi.
Delhi ve çevresindeki uydu şehirler, yıl boyunca dünyanın en yüksek kirlilik seviyelerinden bazılarını kaydediyor. Ancak kış ayları geldiğinde hava kalitesi genellikle dayanılmaz hale geliyor. Düşük sıcaklıklar ve yavaş rüzgarlar, kirleticilerin dağılmasını engelleyerek yer seviyesinde hapsediyor. Komşu eyaletlerdeki tarla temizliği dumanı, araç ve fabrika emisyonları ile inşaat tozuna ekleniyor. Festivallerde kullanılan havai fişekler de hava kalitesini daha da kötüleştiriyor.
Bu durum, her yıl tekrarlanan ve kirlilikle mücadelede neden daha fazla adım atılmadığı sorusunu gündeme getiriyor. Ancak bu yıl Delhi hükümeti, en kötü sisin çökmesinden aylar önce Kış Eylem Planı'nı duyurdu. 1 Kasım - 28 Şubat tarihleri arasını kapsayan plan, genellikle hava kirliliğinin zirve yaptığı ayları hedefliyor. Uzmanlar, önceki yıllarda önlemlerin ancak hava kalitesi görmezden gelinemeyecek kadar kötüleştikten sonra alındığını belirterek bu adımı olumlu karşıladı. Ancak, daha bütüncül ve kalıcı önlemlerin gerekliliğini vurguluyorlar.
Planın yürürlüğe girmesinden sadece günler sonra, şehir tanıdık bir kirlilik döngüsüne geri dönüyor. Bu hafta Delhi üzerinde gri bir pus ve yerel halkın isteksizce tanıdığı belirgin bir duman kokusu hakim. Gözlerde yanma ve nefes almada zorluk şikayetleri artarken, öksürük ve hapşırmalar her yerde duyuluyor. İmkanı olanlar için hava temizleme cihazları evlerin vazgeçilmezi haline geldi. Dışarıda ise insanlar, kirliliğin en kötüsünden korunmaya çalışarak maske takıyor veya yüzlerini bezle örtüyor.
Kirlilikle mücadele, iktidardaki Bharatiya Janata Partisi'nin geçen yılki seçim kampanyasında vaat ettiği konulardan biriydi. Hükümetin kış eylem planı, bu vaadin yerine getirilmesi açısından önemli bir sınav niteliğinde. Plan, Delhi dışından kayıtlı eski ve daha fazla kirletici araçların girişini kısıtlıyor ve emisyon standartlarını karşıladıklarını gösteren bir sertifikaya sahip olmayan araçlara yakıt verilmesini engelliyor. Toz oluşturan yıkım ve açık alan inşaat çalışmaları geçici olarak yasaklandı. Özel araç kullanımının caydırılması amacıyla, hükümet ofislerden çalışanlarının yarısının evden çalışmasını istedi, kendi personeli için mesai saatlerini kademelendirdi ve otopark ücretlerini iki katına çıkardı. Ayrıca, kirlilik izleme ve uygulama faaliyetlerini güçlendireceğini, toplu taşıma ve elektrikli araçları teşvik edeceğini belirtti.
Bu önlemler, federal Hava Kalitesi Yönetimi Komisyonu'nun denetimindeki Dereceli Müdahale Eylem Planı'ndan (Grap) ayrı olarak uygulanıyor. Grap, kirlilik seviyeleri yükseldikçe daha sıkı önlemlerin devreye girmesiyle kısıtlamaları aşamalı olarak getiriyor. Bu hafta, dizel jeneratörlerin, kömür ve odun yakılmasının kullanımını kısıtlayan ikinci aşama yürürlükte. Uzmanlar, bu eylemlerin kağıt üzerinde artan kirlilik seviyelerine yanıt verme yol haritasını sağladığını, ancak başarılarının nihayetinde uygulamaya bağlı olduğunu belirtiyor. Environmental Defense Fund'dan stratejik danışman P.B., "Planlama açısından pek çok olumlu değişiklik var, ancak uygulama söz konusu olduğunda muhtemelen aynı seviyedeyiz" dedi.
Diğerleri ise sorunun çok daha derinlere indiğini savunuyor. Centre for Research on Energy and Clean Air analisti M.K., "Kirliliği azaltmak istiyorsak, sadece araç girişi, inşaat ve anız yakma değil, enerji üretimi, sanayi ve ulaşım dahil her sektör için hedefler belirlemeliyiz. Her sektörün ve her eyaletin kirliliğe ne kadar katkıda bulunduğunu biliyoruz. Önümüzdeki beş yıl içinde her birinden kaynaklanan emisyonları azaltmak için hedefler belirleyebiliriz" diye ekledi. Bosu, yeterince dikkat çekmeyen bir konunun ikincil kirleticiler olduğunu vurguluyor; havadaki gazların güneş ışığı, su buharı ve diğer maddelerle reaksiyona girerek kirliliğe katkıda bulunan zararlı parçacıklar oluşturması durumu. "Kirlilik sadece biyokütle yakma veya araçlardan kaynaklanmıyor" diyen Bosu, "Yerinden savrulan toz, kömür ve uçucu kül, tuğla ocaklarında yakılan malzemeler ve kentsel atıkların büyük ölçekli yakılması da katkıda bulunuyor" ifadelerini kullandı.
